جمعى از نويسندگان

196

مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)

البته علامه طباطبائى سالها قبل از تدوين تفسير الميزان روش تفسير آيه به آيه را دنبال مى كردند و منظور از تفسير قرآن به قرآن صرفاً بهره گيرى ساده از معجم نيست و به كمك آيات قرآنى ، تفسيرى عالى از آيات ديگر ارائه دادند . و بنا به فرمايش قرآن كريم بسيارى از علماء از جمله شخص علّامه طباطبائى مصداق بقيه الله هستند كه البته شخص صاحب الزمان ( عجل الله تعالى فرجه الشريف ) در قله اين عنوان قرار دارند . « 1 » علامه مبتكر و مبدع و مجتهد در روايات تفسيرى ويژگى دوم تفسير الميزان آن است كه مرحوم علامه پس از تفسير آيه يا آيات به روش ياد شده معمولًا بحث روايى عنوان مىكند و با ذكر رواياتى به جرح و تعديل آنها مى پردازد و از روايات هم همان نتايجى به دست مى آورندكه از خود قرآن به دست آورده بود . و آنگاه به تناسب به بحثهاى عقلى ، اخلاقى ، تربيتى ، اجتماعى و غيره كه احياناً آيه يا آيات مورد بحث متضمن آنها بوده مى پردازند . البته علامه در بحث روائى آيات ، روايات را حلّاجى و نقادى و نكته سنجى مىكند و صحت و سقم و اعتبار آنها را به دست مىدهد لذا بايد وى را مبدع اجتهاد در روايات تفسيرى دانست و قدرشناس اين مرد بزرگ باشيم و كار وى را خدمتى بس بزرگ وارزنده به عالم تفسير قرآن و قرآن شناسى بدانيم و در اين راستا با آيت الله استادى همراه باشيم كه فرمود : خدمتى كه علّامه با نوشتن تفسير الميزان به روايات تفسيرى در عرصه تفاسير شيعه و سنى كردند بسيار عظيم و بى سابقه بود . زيرا هيچ مفسرى بحث روايات را از بحث تفسرى جدا نكرده و اولين كسى كه اين كار را كرد مرحوم علامه در تفسير الميزان است . و خدمت ديگر كه از امتيازات اين تفسير و مفسر بايد به حساب آورد ، بررسى اجتهادى روايات تفسرى به مانند روايات فقهى است يعنى كارى كه علامه طباطبائى در مورد روايات تفسيرى انجام داده است . همچون كارى است كه شيخ انصارى در مورد روايات فقهى صورت داده است و علاقه وافر علامه به اهل بيت ( عليهم السّلام ) موجب گشته كه هر جا به آياتى از آيات روائى برسد آنها را به بهترين نحو بيان و تفسير كند كه اين باز از خدمات بسيار ارزنده علّامه در تفسير مى باشد . « 2 » خلاصه آنكه انصافاً تفسير الميزان بهترين تفسير شيعى مى باشد كه تاكنون بر قرآن مجيد نوشته شده است و بنابراين علّامه طباطبائى نه تنها بزرگترين مفسر عقلى و اجتهادى قرآن هستند كه حقيقتاً مفسر واقعى روائى قرآن نيز مى باشند .

--> ( 1 ) - افق حوزه ، شماره 338 ، صفحه 4 . ( 2 ) - مجله معارف ، شماره 92 ، صفحه 74 .